ADIM ADIM ŞERİAT

Özgür ATAK ozguratak@gmail.com http://fotografneyianlatir.blogspot.com/

Bu yazı Birgün gazetesinde yayınlanmıştır.

ABD Asya’daki ağırlığını her geçen gün kaybederken, bir yandan da uzun sayılabilecek bir süredir faaliyet gösterdiği (insansız uçaklarıyla onlarca sivilin ölmesine neden olduğu) Pakistan’da, çiçeği burnunda Obama’nın elini zora sokacak bir gelişmeyle dengeleri yeniden kurmak zorunda kalıyor.

Svat vadisinde artık şeriat hükümleri geçerli. İslamabad yönetimi ülkede ciddi bir ağırlığı olan İslamcılarla yaptıkları anlaşmayla Afganistan sınırındaki karışıklıkları gidermeyi hedefliyor. Pakistan'ın Kuzey Batı eyaleti zaten uzun yıllardır devlet otoritesinden uzak bir yaşam sürüyordu. Bölgede resmi olmasa da yıllardır şeriat hükümleri uygulanıyordu ve yetmişten fazla yerel Şeriat mahkemesi bulunuyor. Kur’an eğitimi veren yaklaşık 13 bin medresenin olduğu tahmin edilen ülkede özelikle fakir ailelerin çocukları, kimsesizler ve Afganistan’dan gelen mülteci çocuklar bu medreselerin en bilindik öğrencileri oluyordu.

Bu manzara karşısında uluslar arası yorumculara göre Pakistan hükümeti fiilen zaten sürmekte olan bir durumu resmi olarak kabullenerek hem bölge halkının taleplerini karşılamış hem de şiddeti kontrol altına almış olacak. Kaldı ki Pakistan’daki Taliban hareketi yapılan anlaşmanın peşi sıra, gelişmelerden duyduğu mutluluğu göstermek için tek taraflı olarak on günlük ateşkes ilan etti.

Hatırlanacağı üzere Afganistan’daki cihat militanları, Sovyetlere karşı savaşta görev aldıktan sonra 1990’da başlayan iç savaşın sona ermesinde de kullanılmıştı. Afgan halkı sürekli savaş halinde yaşamaktan, yolsuzluk yapan geleneksel iktidar sahiplerinden bıkmıştı. Bundan güç alan Taliban, yönetimi ele geçirdiğinde Afganistan’da düzen ve güvenliği kendi yöntemleriyle yerine getirdi. Taliban’ın Pakistan’da güçlenmesi sürpriz değildi aslında. Afganistan Pakistan arasında yaşayan halk Peştun. Peştunlar, 19’uncu yüzyıl sonunda Britanya İmparatorluğu’nun sömürge rejiminde oluşturulan sınırlarla, Afganistan ve Pakistan’a dağılmak zorunda kalmışlardı. Fakat zaman içinde sınır, gündelik yaşamda bir ayrılığa sebep olmadı ve sürmekte olan ilişkiler sayesinde Taliban militanları Pakistan’da faaliyetlerine devam ettiler. Etki alanlarını genişletirken bir yandan da Hindistan’ın kuzeyindeki muhafazakâr Debandi medreselerinden beslendiler. Bu medreselerde yetişen kişiler örgüt içinde önemli görevlere getirildiler. Dahası medresenin parasal kaynaklarının da özellikle Pakistan’da yürütülecek faaliyetlerde kullanıldığı bir çok kaynak tarafından dile getiriliyordu. [Dwelle/ Peter Phillipp].

Özellikle Hindistan'daki Mumbai saldırısından sonra ABD'nin Pakistan’ı suçlar tavırlar takınması İslamabad yönetimini farklı arayışlara yöneltmişti. Pakistan, bölgedeki konumunu güçlendirmek için Çin’le geçtiğimiz birkaç ay içinde çeşitli güvenlik anlaşmaları yaptı. Taliban’la yapılan anlaşma da sanki bu sürecin devamı gibi.

11 Eylül olaylarının ardından başlatılan operasyonlar ABD’nin Afganistan'a yerleşerek Rusya'yı güneyden, Çin'i batıdan, İran'ı ise arkadan izleyeceği bir konum elde etmesini sağlamıştı. Öte yandan Orta Asya'nın enerji kaynaklarına yakınlığı, Pakistan'ın nükleer silahlarının İsrail'in güvenliği için gözaltında tutulması, ne yapacağı tam kestirilemeyen Hindistan'ı izlemek ABD açısından 2009 yılında da önemini arttırarak koruyacağından Obama Afganistan'da ki ABD güçlerinin sayısını bu yıl sonuna kadar 30 bin asker arttırarak 70 bine çıkarmayı hedeflemekteydi. Fakat Obama bu tür planlar yaparken geçtiğimiz ay Kırgızistan, çok sayıda Amerikan birliğinin Afganistan’a nakliyesi için kullanılan üssün kapatılmasına karar verdi. Kırgızistan’ın bu kararına ek bu hafta İslamabad yönetiminin hayata geçirdiği şeriat anlaşmasıyla birlikte ABD’nin Afganistan'a açılan güney kapıları da tehlikeye girmiş gibi görünüyor.
Ne yazık ki bölgedeki gelişmeler iki ucu pis değnek gibi. Bir uçta ABD patentli, eksik demokrasi diğer uçta ise Taliban şeriatı. Sivil halk pis kokulardan bir türlü kurtulamıyor.